Projekt dr Ewy Ciszewskiej z finansowaniem w ramach konkursu CEUS-UNISONO

Dr Ewa Ciszewska przyjrzy się twórczości łódzkiego Studia Se-Ma-For i Studia Filmowego Gottwaldov. Zajmie się badaniami nad kulturą produkcji w odniesieniu do filmu animowanego w czasach komunizmu i transformacji ustrojowej w Czechosłowacji i w Polsce. Wniosek badaczki z Katedry Filmu i Mediów Audiowizualnych został zakwalifikowany do finansowania w ramach konkursu NCN CEUS-UNISONO.

Cieszę się, że uzyskałam możliwość dołożenia „cegiełki” do budowania zasobu wiedzy o kulturze filmowej Łodzi. Studio Małych Form Filmowych Se-Ma-For niewątpliwie zasługuje na uwagę badawczą, ponieważ stanowiło ono – obok Wytwórni Filmów Fabularnych, Wytwórni Filmów Oświatowych oraz Łódzkich Zakładów Kinotechnicznych „Prexer” – niezwykle ważny element „HollyŁodzi” – mówi dr Ewa Ciszewska.

W swoich badaniach dr Ciszewska chciałaby zastanowić się nad specyfiką działania łódzkiego ośrodka animacji filmowej, zrekonstruować jego początki oraz przyjrzeć się latom największego rozkwitu studia.

Równolegle animacji czechosłowackiej będzie przyglądał się mój partner badawczy, mgr. Ph.D. Pavel Skopal z Uniwersytetu Masaryka w Brnie. Porównamy mechanizmy funkcjonowania Studia Małych Form Filmowych w Łodzi i Studia Filmowego Gottwaldov (w którym tworzyli tacy tytani czeskiej animacji jak Hermína Týrlová i Karel Zeman) – dzięki temu dowiemy się więcej o czechosłowackiej i polskiej animacji okresu socjalizmu – dodaje dr Ciszewska.

Karel Zeman, Hermina Týrlová, Daniel Szczechura, Zbigniew Rybczyński – wybitni twórcy animacji

Studia filmów animowanych w Zlínie (Czechy) i Łodzi (Polska) były jednymi z najważniejszych ośrodków produkcji filmowej w bloku wschodnim. Pracowali w nich uznani później na całym świecie twórcy tacy jak Karel Zeman, Hermina Týrlová, Daniel Szczechura czy Zbigniew Rybczyński, a ich filmy zdobyły najbardziej prestiżowe nagrody na festiwalach w Cannes, Wenecji i Locarno czy nagrodę Oscara. W ciągu swojego istnienia oba studia wyprodukowały tysiące filmów animowanych, lalkowych i kombinowanych; ważną częścią ich dorobku były także produkcje na zamówienie, zwłaszcza dla telewizji.

Oprócz filmów animowanych w studiach w Zlínie i Łodzi powstały również filmy fabularne, dokumentalne, szkolne czy reklamowe. Jednakże dotychczasowe opracowania – popularyzacyjne, poświęcone konkretnym sylwetkom twórców lub analizom wybranych filmów – nie wyczerpują bogactwa zagadnień związanych z produkcją animacji w Studiu Filmowym Gottwaldov i Studiu Małych Form Filmowych Se-Ma-For w Łodzi.

Se-Ma-For i Studio Filmowe Gottwaldov – porównanie

Projekt ma na celu analizę i porównanie centrów animacji filmowej w Gottwaldovie i Łodzi. Produkcja animowana w Studiu Filmowym Gottwaldov nawiązywała do produkcji filmowej firmy Baťa zapoczątkowanej w latach trzydziestych XX wieku. Specyficzna pozycja studia Zlín/Gottwaldov i Studia Małych Form Filmowych Se-Ma-For w Łodzi poza centrami administracyjnymi i produkcyjnymi sprawia, że są one idealnym materiałem do badań porównawczych.

Badania będą metodologicznie oparte na metodzie prozopograficznej (tj. na zbiorowych monografiach wybranej grupy pracowników studiów animacji). Efektywność sieci w Gottwaldovie i Łodzi była uwarunkowana silnym środowiskiem filmowym i autorytetem twórczym filmowców, a jednocześnie sieci przyczyniały się do utrzymania jakości produkcji. Zaproponowane badania otwierają możliwość porównania struktury i intensywności więzi osobistych, materialnych i instytucjonalnych, które ukształtowały te studia. Produkcje z Łodzi i Zlína są kluczowymi elementami dziedzictwa polskiej i czeskiej animacji filmowej, dlatego ważnym elementem badania będzie określenie charakteru tego dziedzictwa oraz metod kształtowania i zarządzania dziedzictwem polskiej i czeskiej animacji filmowej.

Niezbędna wiedza o polskiej i czeskiej animacji

Odpowiedzi na pytania badawcze – udzielane za pomocą analiz filmowych, kwerend archiwalnych i wywiadów z twórcami – umożliwią pełniejszą i bardziej zniuansowaną wiedzę o polskiej i czeskiej animacji filmowej. Efektem badań będą opracowania dotyczące animacji polskiej i czeskiej – dwie zbiorowe monografie (jedna w języku czeskim i jedna w języku polskim), trzy anglojęzyczne teksty publikowane w czasopismach z bazy danych SCOPUS oraz numer tematyczny czasopisma indeksowanego w Scopus (w języku angielskim). Zebrane dane dotyczące pracowników studia animacji zostaną opublikowane w formie internetowej bazy danych. Publikacje dotyczące centrów animacji w Gottwaldovie i Łodzi mają wypełnić lukę w badaniach nad kulturą produkcji w odniesieniu do filmu animowanego w czasach komunizmu i transformacji ustrojowej, zarówno w Czechosłowacji, jak i w Polsce.

Projektowi „Studia animacji w Gottwaldowie i Łodzi (1945/47-1990) – porównawcza biografia zbiorowa” przyznano dofinansowanie w wysokości 439 200 złotych.

Materiał źródłowy: dr Ewa Ciszewska, Katedra Filmu i Mediów Audiowizualnych, Wydział Filologiczny UŁ
Redakcja: Centrum Promocji UŁ

Foto: Agnieszka Cytacka

0